Πέμπτη, 21 Φεβρουαρίου 2013

Κάρολος Ντίκενς, επίκαιρος όσο ποτέ...




Κάρολος Ντίκενς

Λίγος χυλός, πολλή ομίχλη

Ο ζοφερός κόσμος του Κάρολου Ντίκενς και η Ελλάδα της κρίσης

του Ευγένιου Τριβιζά

(πηγή: www.tanea.gr)

Δύο αποσπάσματα από λογοτεχνικά αριστουργήματα του προπερασμένου αιώνα. Στο πρώτο («O Ζοφερός Οίκος») η ηρωίδα Εστερ, φτάνοντας στο Λονδίνο, απορεί για ποιον λόγο δεν μπορεί να δει πέρα από τη μύτη της και ο νεαρός που την υποδέχεται της εξηγεί περί τίνος πρόκειται:

[...] αφού επέβλεψε τη μεταφορά των αποσκευών μου, τον ρώτησα μήπως είχε πιάσει πουθενά καμιά μεγάλη πυρκαγιά. Γιατί οι δρόμοι ήταν γεμάτοι από έναν πυκνό καφετί καπνό και με δυσκολία έβλεπα γύρω μου.
«Α, όχι, δεσποινίς», μου απάντησε. «Είναι ένα ιδιαίτερο χαρακτηριστικό του Λονδίνου».
Πρώτη φορά στη ζωή μου άκουγα τέτοιο πράγμα.
«Η ομίχλη, δεσποινίς!» είπε ο νεαρός κύριος.
«Α, μάλιστα!» είπα εγώ. (1)

Στο δεύτερο («Ολιβερ Τουίστ»), ένα φοβισμένο αγόρι τολμάει να ζητήσει λίγο χυλό παραπάνω για να ξεγελάσει την πείνα του και το πληρώνει ακριβά.

[...] απελπισμένος απ' την πείνα και παράτολμος απ' τη δυστυχία, σηκώθηκε από το τραπέζι και, προχωρώντας προς τον οικονόμο με τη γαβάθα και το κουτάλι στο χέρι, κάπως αλαφιασμένος από το τόλμημά του, του είπε:
«Σας παρακαλώ, κύριε, θα ήθελα λίγο ακόμη».
Ο οικονόμος ήταν ένας παχύς άντρας γεμάτος υγεία, όμως εκείνη τη στιγμή έχασε το χρώμα του. Για μερικά δευτερόλεπτα έμεινε άναυδος κοιτάζοντας τον μικρό επαναστάτη... (2)

Το πέπλο ομίχλης που περιγράφει ο Κάρολος Ντίκενς στο πρώτο απόσπασμα (το ίδιο πέπλο που καλύπτει τα εγκλήματα του Τζακ του Αντεροβγάλτη και σβήνει τις σκιές των αντιπάλων του Σέρλοκ Χολμς), δεν ήταν αποτέλεσμα μόνο καιρικών συνθηκών, αλλά του συνδυασμού τους με ατμοσφαιρική ρύπανση λόγω της χρήσης ρυπογόνων καυσίμων στα τζάκια (που πολύ αργότερα απαγορεύτηκε νομοθετικά, μετά τον θάνατο χιλιάδων ανθρώπων).
Ο ήρωας του δεύτερου αποσπάσματος θεωρείται ότι είναι βασισμένος στη ζωή του Robert Blincoe, που είχε στην πραγματικότητα βιώσει παρόμοιες καταστάσεις όταν ήταν παιδί(3)
Από τον προπερασμένο στον δικό μας αιώνα, τα πέπλα αιθαλομίχλης που απλώνονται στις πόλεις μας και τα κρούσματα υποσιτισμένων παιδιών που λιποθυμάνε σε σχολεία φέρνουν στο νου τέτοιες ζοφερές ντικενσιανές σκηνές.

Εχουν περάσει διακόσια χρόνια από τη γέννηση του συγγραφέα που αφύπνιζε με τις περιγραφές του το κοινό της εποχής του. Αν δεν κάνουμε όλοι το χρέος μας, ίσως χρειαστούν νέοι Ντίκενς για να περιγράψουν παρόμοιες σκηνές στην εποχή μας, στην ήπειρό μας, στη χώρα μας.
Για αυτόν τον λόγο δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι, όπως πίστευε ο μεγάλος κοινωνικός αναμορφωτής, εκτός από τη σοφία του μυαλού υπάρχει και η σοφία της καρδιάς, και ότι η σοφία της καρδιάς είναι η γνησιότερη σοφία.
Ο Ευγένιος Τριβιζάς είναι συγγραφέας.





Τσαρλς Ντίκενς: Ο κριτικός της φτώχειας

(πηγή: tvxs.gr)




Σε μια εποχή κατά τη διάρκεια της οποίας όχι μόνο η Ελλάδα, αλλά και ολόκληρη η Ευρώπη, μαζί με την Αμερική, αντιμετωπίζουν μια πρωτοφανή κρίση, με την ανεργία και τις απολύσεις να ανεβαίνουν στα ύψη και τα εισοδήματα των μεσαίων και των κατώτερων τάξεων να συρρικνώνονται με ασυγκράτητο ρυθμό, η ρημαγμένη από την οικονομική εξαθλίωση βικτωριανή Αγγλία, που κυριαρχεί σε όλο το μήκος της μυθιστορηματικής παραγωγής του Ντίκενς, επανακάμπτει εντυπωσιακά στο προσκήνιο, για να υπενθυμίσει μιαν ανυπόφορα βαριά κοινωνική συνθήκη: μια συνθήκη που η ευμάρεια του δεύτερου μισού του 20ου αιώνα έδειχνε μέχρι και πριν από λίγα μόλις χρόνια πως είχε μπει οριστικά στα αζήτητα της Ιστορίας.

Δουλεύοντας σε εργοστάσιο βερνικιών
Το τέκνο μιας καταχρεωμένης δημοσιοϋπαλληλικής οικογένειας, που σταμάτησε το σχολείο για να δουλέψει σε εργοστάσιο βερνικιών και γνώρισε στο πετσί του τη σκληρότητα της παιδικής εργασίας, υπήρξε ένας από τους σφοδρότερους επικριτές τόσο των κάθετων ταξικών διαιρέσεων της αγγλικής κοινωνίας του 19ου αιώνα, όσο και της τεράστιας φτώχειας την οποία σήμανε για εξαιρετικά μεγάλα τμήματα του πληθυσμού η Βιομηχανική Επανάσταση.

Η φτώχεια καθόρισε τον κόσμο των μυθιστορημάτων του Ντίκενς και αποτυπώθηκε με τον πιο παραστατικό τρόπο στους διάσημους χαρακτήρες του. Από τον Όλιβερ Τουίστ και τον Νίκολας Νίκλεμπι (αμφότερα το 1839), όπου θα αποκαλυφθεί με τα μελανότερα χρώματα η μαύρη καθημερινότητα του Λονδίνου και του Γιορκσάιρ, με ένα σύμπαν βυθισμένο στο έγκλημα και την πορνεία - μολονότι η εικόνα της πόρνης θα απαλλαγεί σε εντυπωσιακό βαθμό από την ηθική και την κοινωνική της απαξίωση - μέχρι τον Ζοφερό Οίκο (1853) και τη Μικρή Ντόρριτ (1857), που θα αποτελέσουν ένα ανάθεμα για τους βικτωριανούς θεσμούς και τη βικτωριανή οικονομία, η μυθιστοριογραφία του Ντίκενς θα είναι η μυθιστοριογραφία των φτωχών, των ανήμπορων και των ξεγυμνωμένων.


Οι εικόνες της αδυναμίας, του ξεπεσμού και του στυγνού προσώπου της εργοδοσίας δεν θα λείψουν και από το κορυφαίο έργο του Ντίκενς, τον Ντέιβιντ Κόπερφιλντ (1850), μια σαφώς αυτοβιογραφική σύνθεση, όπως και τα περισσότερα έργα του, με την οποία θα ανακαλέσει πικρά στιγμιότυπα από τη ζωή του στο εργοστάσιο βερνικιών.
Η φτώχεια ως ηθικό και ψυχολογικό μέγεθος
Πανταχού παρούσα και βασισμένη στην προσωπική του η εμπειρία, η φτώχεια θα απασχολήσει τον Ντίκενς από τη μια ως υλικό ζήτημα και από την άλλη ως καθαρώς ηθικό και ψυχολογικό μέγεθος. Από τη «Χριστουγεννιάτικη ιστορία» (1843) μέχρι και τα«Δύσκολα χρόνια» (1854) ή τις «Μεγάλες προσδοκίες» (1861), ο Ντίκενς θα μιλήσει για τη φτώχεια μέσω της ανάπτυξης ενός στιβαρού προβληματισμού για τη σημασία και το βάρος του χρήματος στον βίο των ανθρώπων. Θα μιλήσει όχι μόνο για όσους υποφέρουν από την έλλειψή του, αλλά και για όσους το κατέχουν και το διακινούν, καταδικάζοντας τους υπόλοιπου στην περιθωριοποίηση και την απόγνωση.

Στη νουβέλα της «Χριστουγεννιάτικης ιστορίας», που γνώρισε άπειρες εκδοχές στον κινηματογράφο και είναι το γνωστότερο βιβλίο του Ντίκενς, όπως και ένα από τα πλέον αναγνωρίσιμα έργα της παγκόσμιας λογοτεχνίας, ο σπαγγοραμμένος Εμπενίζερ Σκρουτζ, που θα μετατραπεί σε συνώνυμο της εξοντωτικής απροθυμίας και της ολοκληρωτικής μιζέριας, θα δείξει τις βλαβερές συνέπειες του πλούτου σε εύπορους και φτωχούς. Φτωχοί και εύποροι θα βρουν τη χαρά τους μόνο όταν το χρήμα θα βγει από το σφιχτοδεμένο πουγκί, για να φέρει την ευτυχία στο τραπέζι όλων.

Στα «Δύσκολα χρόνια», ο Ντίκενς δεν θα κρύψει την απογοήτευσή του για το όραμα της βιομηχανικής τεχνολογίας, που αντί να διευκολύνει το άνοιγμα του δρόμου για έναν νέο τρόπο ζωής, ικανό να συμπεριλάβει στους κόλπους του τις χειμαζόμενες μάζες, θα μαζέψει το χρήμα στα χέρια των λίγων, χαντακώνοντας κάθε προοπτική και ελπίδα για τα εργατικά στρώματα. Ακόμα και στις Μεγάλες προσδοκίες, που μάλλον ξεφεύγουν από τα όρια του κοινωνικού μυθιστορήματος, ο συγγραφέας θα χτίσει τον κεντρικό του χαρακτήρα με βάση τις επιταγές του χρήματος, όπως τις επιβάλλει η βικτωριανή Αγγλία. Ένας φτωχός νέος, έχει ένα και μοναδικό στόχο: να πλουτίσει σε μια κοινωνία, της οποίας το σύστημα τον αποκλείει.
Ο Ντίκενς μέσα από το έργο του προσπαθεί να κάνει σαφές ότι η φτώχεια δεν αποτελεί προϊόν προσωπικής ανικανότητας, αλλά το χαρακτηριστικό ενός ταξικού καθεστώτος, που οδηγεί συντεταγμένα στην ανισότητα.


Δευτέρα, 18 Φεβρουαρίου 2013

Άμος Οζ, Ιστορία Αγάπης και Σκότους

Διαβάσαμε και σας προτείνουμε.....
(από τη φιλόλογο Ροζάνα Κονδυλάκη)

Άμος Οζ, Ιστορία Αγάπης και Σκότους


O Άμος Οζ ή Άμος Κλάουσνερ, όπως είναι το πραγματικό του όνομα, είναι ισραηλινός συγγραφέας, δημοσιογράφος και πανεπιστημιακός, από τις σημαντικότερες προσωπικότητες της εποχής μας με πολυσχιδή πολιτική δραστηριότητα και ιδιαίτερη προσήλωση στο στόχο της ειρήνευσης στη Μέση Ανατολή.  Στο θέμα του Μεσανατολικού υποστηρίζει ότι η λύση του  βρίσκεται στην ύπαρξη δύο ξεχωριστών κρατών και όχι στην αλληλοεξόντωση Παλαιστινίων και Ισραηλινών.




Amos Oz, Ιστορία αγάπης και σκότους: αριστούργημα, έργο ζωής του μεγάλου Ισραηλινού πεζογράφου. Στο ογκώδες αυτό μυθιστόρημα παρακολουθούμε την οικογενειακή ζωή ενός μικρού αγοριού,  τα παιδικά του χρόνια στην Ιερουσαλήμ κατά τη διάρκεια της Βρετανικής κυριαρχίας και του πολέμου της ανεξαρτησίας. Βλέπουμε όμως ταυτόχρονα και την  ιστορία της γέννησης του κράτους του Ισραήλ. Πρόκειται για ένα αυτοβιογραφικό έργο, δομημένο στον άξονα μιας μέγιστης απώλειας, της μητέρας του συγγραφέα, που κινείται ανάμεσα στα απλά, καθημερινά βιώματα ενός παιδιού αλλά και σε εμβριθείς καταβυθίσεις στην ανθρώπινη ψυχή. Είναι γραμμένο με δυνατό συναίσθημα, με αμεσότητα, αλλά και αποστασιοποίηση όπου χρειάζεται. Η ιστορία του κράτους του Ισραήλ αλλά και οι πορείες ζωής και θανάτου των Εβραίων της Ευρώπης διατρέχουν το βιβλίο που με την ψύχραιμη, αντικειμενική  και βαθιά ανθρώπινη ματιά στα γεγονότα και στα προβλήματα, προσφέρει μια σφαιρική πληροφόρηση σ’ αυτόν που ενδιαφέρεται για την ιστορία της Μέσης Ανατολής και του κράτους του Ισραήλ. Είναι αρκετά απαιτητικό ιδιαίτερα στις πρώτες σελίδες του, ανταμείβει όμως στη συνέχεια τον αναγνώστη με την εξέλιξη της πλοκής και την κορύφωση στο τέλος του.  

Επιλεγμένα αποσπάσματα
"… ο μπαμπάς είχε μια αισθησιακή σχέση με τα βιβλία. Του άρεσε να τα πασπατεύει, να τα σκαλίζει, να τα χαϊδεύει, να τα μυρίζει. Φτιαχνότανε με τα βιβλία, δεν κρατιότανε, άπλωνε κατευθείαν τα χέρια του, ακόμα και σε βιβλία άλλων. Και πράγματι τα βιβλία τότε ήταν πολύ πιο σέξι από τα βιβλία σήμερα: είχαν τι να μυρίσεις, τι να χαϊδέψεις και τι να ψηλαφίσεις. Υπήρχαν βιβλία με χρυσά γράμματα πάνω σε αρωματικά δερμάτινα εξώφυλλα, λίγο τραχιά, που το άγγιγμα τους έκανε τη σάρκα σου να ανατριχιάζει, σαν να είχες φτάσει σε κάτι απόκρυφο και άγνωστο, κάτι που σκιρτάει λίγο και ριγάει με το άγγιγμα των δαχτύλων σου. Υπήρχαν και βιβλία δεμένα με χαρτόνι και καλυμμένα με πανί κολλημένο με κόλλα που η μυρωδιά της ήταν εξαιρετικά αισθησιακή. Κάθε βιβλίο είχε τη δική του μυστική και διεγερτική μυρωδιά. Καμιά φορά το πανί ήταν ξεκολλημένο από το χαρτόνι, ανέμιζε, σαν θρασεία φούστα, και δεν μπορούσες να κρατηθείς και να μην κρυφοκοιτάξεις στο σκοτεινό κενό ανάμεσα στο σώμα και το ρούχο και να αναπνεύσεις από κει μυρωδιές που προκαλούν ζάλη."

"Στο σπίτι μας μόνο βιβλία είχαμε μπόλικα, αλογάριαστα, από τοίχο σε τοίχο, στο διάδρομο, στην κουζίνα, στην είσοδο, στα περβάζια των παραθύρων... και πού δεν είχαμε. Χιλιάδες βιβλία σε κάθε γωνιά του σπιτιού. Υπήρχε μια αίσθηση ότι οι άνθρωποι έρχονται και παρέρχονται, γεννιούνται και πεθαίνουν, τα βιβλία όμως είναι αθάνατα. Όταν ήμουν μικρός, έλπιζα να μεγαλώσω και να γίνω βιβλίο. Όχι συγγραφέας, αλλά βιβλίο: ανθρώπους μπορείς να σκοτώσεις σαν μυρμήγκια. Και συγγραφείς δεν είναι δύσκολο να σκοτώσεις. Τα βιβλία όμως, ακόμα και αν τα καταστρέφουν συστηματικά, πάντα υπάρχει πιθανότητα να σωθεί κάποιο αντίτυπο και να συνεχίσει να ζει πάνω στο ράφι, μια αιώνια σιωπηλή ζωή σε κάποιο ξεχασμένο ράφι σε κάποια μακρινή βιβλιοθήκη, στο Ρέικιαβικ, στο Βαγιαντολίδ ή στο Βανκούβερ".

"Στα 38 της ήταν η μητέρα μου όταν πέθανε. Στην ηλικία μου σήμερα, θα μπορούσα να είμαι πατέρας της. Μετά την ταφή της, ο πατέρας μου κι εγώ μείναμε μερικές μέρες σπίτι ... Για τη μητέρα μου δεν μιλήσαμε ποτέ. Ούτε λέξη. Ούτε για μας. Ούτε για άλλα θέματα που είχαν μυρωδιά συναισθήματος ...Κι εγώ δεν μίλησα γι' αυτό σχεδόν ποτέ ,σε όλη μου τη ζωή , μέχρι τώρα που γράφω αυτές τις σελίδες . Ούτε με τον πατέρα μου ούτε με τη γυναίκα μου ούτε με τα παιδιά μου ούτε με κανέναν άλλον. Μετά το θάνατο του πατέρα μου, ούτε γι' αυτόν μίλησα σχεδόν ποτέ, λες και ήμουν έκθετο".

Τετάρτη, 13 Φεβρουαρίου 2013

Ισίδωρος Ζουργός, Η αηδονόπιτα


Διαβάσαμε και σας προτείνουμε....
(από τη φιλόλογο Κονδυλάκη Ροζάνα)

Ισίδωρος Ζουργός, Η αηδονόπιτα, εκδόσεις Πατάκη
Ιστορικό μυθιστόρημα
εξαιρετικό


Ο νεαρός αμερικανός Γκάμπριελ Θάκερεϊ Λίντον, φιλέλληνας και σπουδαστής της αρχαίας ελληνικής φιλολογίας, ύστερα από μια ερωτική απογοήτευση αποφασίζει να φύγει για την επαναστατημένη Ελλάδα. Φτάνει αρχικά στη Νάξο και κατόπιν στη δοκιμαζόμενη Θεσσαλονίκη για να ξεκινήσει μια καινούρια πορεία από τον Όλυμπο και τον Θεσσαλικό κάμπο μέχρι τα αρματολίκια της Ρούμελης και το πολιορκημένο Μεσολόγγι. Εκεί θα πολεμήσει με αυταπάρνηση,  θα γνωρίσει μεγάλες μορφές της επανάστασης (τον Καραϊσκάκη, το Λόρδο Βύρωνα και  τον «Ανώνυμο Ελληνα», συγγραφέα της «Ελληνικής Νομαρχίας»), αλλά και τον έρωτα στο πρόσωπο μιας Ελληνίδας. Τις περιπέτειες της ζωής του, τα συναισθήματά του αλλά και τις προσωπικές του ανησυχίες και αναζητήσεις καταγράφει από την αρχή του ταξιδιού στο ημερολόγιό του.

Ο τίτλος του βιβλίου είναι ό,τι ακριβώς χρειάζεται η Ελλάδα σήμερα: το άπιαστο όνειρο, τη μακρινή ουτοπία! Στις αρετές του βιβλίου συγκαταλέγονται η ιδιαίτερα παραστατική απεικόνιση της εποχής (ειδικά οι σκηνές της πολιορκίας και της εξόδου του Μεσολογγίου είναι εξαιρετικά γλαφυρές), οι έγκυρες και ακριβείς ιστορικές αναφορές, η συναρπαστική πλοκή (παρά τις όποιες αδυναμίες, ιδιαίτερα προς το τέλος του βιβλίου), η απουσία εθνοκεντρισμού παρά το θέμα του και, τέλος, η πάντοτε εμπνευσμένη γλώσσα του Ζουργού με τις εξαιρετικής  ζωντάνιας και πρωτοτυπίας μεταφορές που συναντούμε σε όλα του τα έργα σε συνδυασμό με τη φυσικότητα και την ακρίβεια στην απόδοση του γλωσσικού ιδιώματος των ηρώων.

Επιλεγμένα αποσπάσματα:
(Ο Γκάμπριελ αναφερόμενος στα βλέμματα που ανταλλάσσουν η αγαπημένη του με τον άντρα της): Δε φοβάμαι πια το θάνατο, δεν τρέμω τα φονικά. Στην ομορφιά όμως και στα μεταξύ τους βλέμματα μένω ανυπεράσπιστος.

Χαρούκι Μουρακάμι, Το κουρδιστό πουλί

Διαβάσαμε και σας προτείνουμε....
(από τη φιλόλογο Ροζάνα Κονδυλάκη)


Χαρούκι Μουρακάμι, Το κουρδιστό πουλί, εκδόσεις Ωκεανίδα


Ο Τόρου Οκάντα είναι ένας άνεργος, τριαντάχρονος γιαπωνέζος παντρεμένος με την Κουμίκο. Ζει μια ήσυχη, βαρετή ζωή. Μένει στο σπίτι, μαγειρεύει, διαβάζει, πίνει μπύρα και ακούει τζαζ και όπερα. Όταν όμως ο γάτος τους εξαφανίζεται η ζωή του θα αλλάξει ριζικά. Θα γνωρίσει διάφορους μυστηριώδεις ανθρώπους και τις προσωπικές τους θλιβερές ιστορίες. Η γνωριμία μαζί τους αλλάζει και τον ίδιο αλλά και τις επιλογές που αυτοί θα κάνουν στη ζωή τους.

Τα θέματα που θίγει το βιβλίο πολλά: η αποξένωση στο σύγχρονο κόσμο, οι προσωπικές ανασφάλειες και φοβίες που δυναστεύουν το άτομο και υπονομεύουν τις σχέσεις του, ο αγώνας για προσωπική καταξίωση, η προσπάθεια για αυτογνωσία, η καταδυνάστευση του ανθρώπου από τα ΜΜΕ και τα πρότυπα που προβάλλουν, η ηθική ποιότητα των ανθρώπων "εγνωσμένου κύρους" κι όλα αυτά να υποδηλώνονται σε διάφορες εγκιβωτισμένες ιστορίες που παρασύρουν τον αναγνώστη από τον Ρωσοϊαπωνικό πόλεμο της Μαντζουρίας, μέχρι το τηλεοπτικό γίγνεσθαι της σύγχρονης Ιαπωνίας.

Μυστηριώδες και ονειρικό, το ογκώδες αυτό βιβλίο κερδίζει τον αναγνώστη από τις πρώτες σελίδες με την περιγραφική δεινότητα του συγγραφέα, την αμεσότητα του ύφους αλλά και το διάχυτο λυρισμό. Η ικανότητα του Μουρακάμι να στήνει σκηνές γύρω από τις πιο ασήμαντες λεπτομέρειες της καθημερινότητας είναι αξιοπρόσεκτη. Ιδιαίτερα ενδιαφέρον είναι και το γεγονός ότι ακροβατεί ανάμεσα στον ρεαλισμό και τον υπερρεαλισμό. Η ονειρική ατμόσφαιρα συνεχίζεται ως το τέλος και δημιουργεί πολλά αναπάντητα ερωτηματικά. Κάποια από αυτά μένουν μετέωρα με την ολοκλήρωση του βιβλίου, δεν αφαιρούν όμως τελικά κάτι από την ποιότητα και την ομορφιά του. Πρόκειται για βιβλίο που το διαβάζεις και το σκέφτεσαι για πολύ καιρό. Από τις πιο γοητευτικές σελίδες η αφήγηση του Μαμίγια....

Επιλεγμένα αποσπάσματα
"Ίσως όταν οι άνθρωποι παύουν να τα κοιτάνε, τα άψυχα αντικείμενα να γίνονται ακόμα πιο άψυχα".
"Οι ισχυρότερες αλυσίδες είναι οι αλυσίδες του ίδιου του εαυτού"

Βασίλης Καραποστόλης, Η εποχή της όρεξης: Ακολουθώντας τα ίχνη του ’60,


Διαβάσαμε και σας προτείνουμε.....
(του θεολόγου Γιώργου Βαρδαβά)

Βασίλης Καραποστόλης, Η εποχή της όρεξης: Ακολουθώντας τα ίχνη του ’60, εκδόσεις Πατάκη





Το καλύτερο αντίδοτο στην γενικευμένη γκρίνια της εποχής είναι το καλογραμμένο
βιβλίο του Βασίλη Καραποστόλη Η εποχή της όρεξης:
Ακολουθώντας τα ίχνη του ’60. Ο συγγραφέας αναφέρεται μεν στη δεκαετία του ’60 αλλά όχι με τον
κοινότοπο εκείνο τρόπο μιας γλυκανάλατης νοσταλγίας για ένα εξιδανικευμένο χτες.
Σκοπός του είναι να καταδείξει ότι σ' εκείνες τις χαλεπές μέρες δεν έλειψε από τον
Έλληνα ένα πολύ βασικό χαρακτηριστικό: η όρεξη. Όρεξη για ρήξεις, όρεξη για το
νέο μέσα από τη δημιουργία και κυρίως όρεξη για αναμέτρηση με τις συνεχόμενες
δυσκολίες της καθημερινότητας. Αγώνας επιβίωσης και σταδιακός εγκλιματισμός
στις νέες προκλήσεις. Η μετάβαση δύσκολη, επίπονη. Η μια πτώση ακολουθούσε
την άλλη. Όμως παρά τις δυσκολίες ο αγώνας συνεχιζόταν αδιάκοπα, οι αναποδιές
δεν έκαμπταν την κοινωνία, που έπεφτε και ξανασηκωνόταν. Άλλοι καιροί, άλλη
αντίληψη, άλλη στάση ζωής, άλλη νοο-τροπία…

Όλα αυτά χάθηκαν σε σύντομο διάστημα όχι μόνο λόγω του γνωστού παρασιτισμού
και της κρατικοδίαιτης “ανάπτυξης” αλλά κυρίως διότι η ευτυχία συνδέθηκε με το
“κατέχειν”, την κατανάλωση, την κοινωνική δήθεν “καταξίωση”. Τη μεγάλη αυτή
αλήθεια διατύπωσε με εξαιρετικό τρόπο η γραφίδα του Παντελή Μπουκάλα:
«…ταυτίζουμε το βίο με το βιός μας, με την περιουσία μας, επειδή,
φενακισμένοι, αλλοτριωμένοι, εκβιασμένοι ή υποταγμένοι στα κυρίαρχα και
εξουθενωτικά προβαλλόμενα μοντέλα ζωής καταντήσαμε να εξισώνουμε το
υπάρχειν με το έχειν» («Καθημερινή», 13 Ιανουαρίου 2008).

Το βιβλίο επιδιώκει να αναστοχαστούμε κριτικά μέσα από τον οιονεί “δανεισμό” των
παρακαταθηκών μιας άλλης γενιάς, που ταλαιπωρήθηκε, μετανάστευσε, είχε συνεχείς
πτώσεις και αναβάσεις αλλά όπως τονίζει εμφατικά ο συγγραφέας σχεδόν ποτέ δεν
σταμάτησε να αγωνίζεται, σχεδόν ποτέ δεν λιποτάκτησε.

Κλείνουμε με μια φράση του βιβλίου:

Στην κοινωνία γινόμαστε διπλωμάτες, στην πολιτική χασάπηδες (Β.
Καραποστόλης, Η εποχή της όρεξης, σελ. 185).

Σε κάθε περίπτωση το βιβλίο αξίζει την προσοχή μας. Καλή ανάγνωση!

Γ. Μ. Βαρδαβάς

Σύνδεσμος πρώτης δημοσίευσης:http://gmvardavas.wordpress.com/2012/07/24/
karap-orexi/

Isaac Asimov, Το Χρονικό των επιστημονικών ανακαλύψεων

Διαβάσαμε και σας προτείνουμε.....
(από τη φιλόλογο Λιάνα Περράκη)

Isaac Asimov, Το Χρονικό των επιστημονικών ανακαλύψεων


Έχετε αναρωτηθεί ποτέ πώς τιθασεύτηκε η φωτιά το 500.000 π.X, γιατί η καισαρική τομή ονομάστηκε έτσι, γιατί προστέθηκε το μηδέν στο αριθμητικό σύστημα το 810, ποιος επινόησε το μικροσκόπιο το 1590, πώς αναγνωρίστηκε το DNA ως γενετικό υλικό το 1944; Έχετε επίσης σκεφτεί ότι βασικά φάρμακα που χρησιμοποιούμε σήμερα, όπως η ασπιρίνη, τα αντιβιοτικά ή η ινσουλίνη αποτέλεσαν επανάσταση όταν κάποιοι τα ανακάλυψαν; Έχετε την περιέργεια να μάθετε για τις ακτίνες X, που ανακαλύφθηκαν το 1895, την ανακάλυψη του Πλούτωνα το 1930, τον Σπούτνικ, τον πρώτο τεχνητό δορυφόρο, που τέθηκε σε γήινη τροχιά το 1957, το πρώτο παιδί του σωλήνα, που γεννήθηκε το 1978; Το βιβλίο αυτό θα σας μάθει πολλά ενδιαφέροντα πράγματα για τις επιστημονικές ανακαλύψεις και θα σας μεταδώσει την αισιοδοξία ότι παρά τις δυσκολίες η ανθρωπότητα προχωρά και βελτιώνει διαρκώς τη ζωή της.

Γιώργος Γραμματικάκης, Η κόμη της Βερενίκης

Διαβάσαμε και σας προτείνουμε.....
(από τη φιλόλογο Λιάνα Περράκη)

Γιώργος Γραμματικάκης, Η κόμη της Βερενίκης




Το βιβλίο αυτό αφορά σε ένα πείραμα που έγινε πριν από 15 περίπου δισεκατομμύρια χρόνια. O επιστήμονας που το σχεδίασε δεν είναι πια τριγύρω για να μας εξηγήσει τι ακριβώς έκανε και, κυρίως, τι σκοπό εξυπηρετούσε. Ήταν δε τέτοιες οι συνθήκες και η θερμοκρασία του πειράματος, που καθιστούν ανέφικτη την επανάληψή του στα γήινα εργαστήρια. O γνωστός πανεπιστημιακός καθηγητής και διανοούμενος Γιώργος Γραμματικάκης, ανασυνθέτοντας με τρόπο ποιητικό και γλαφυρό τις σύγχρονες επιστημονικές απόψεις για τη γένεση του Σύμπαντος και την εμφάνιση της ζωής, αναφέρεται στην κορυφαία εκδήλωση αυτής της ζωής, τον άνθρωπο, και υπογραμμίζει τους κινδύνους που απειλούν τη Γη και τον πολιτισμό μας. Bιβλίο βαθύτατα φιλοσοφικό και με έντονο λογοτεχνικό χαρακτήρα, H Kόμη της Bερενίκης ανοίγει νέους δρόμους στη σύγχρονη πολυδιάστατη θεώρηση της Eπιστήμης αλλά και του Aνθρώπου.

Ισίδωρος Ζουργός, Στη σκιά της πεταλούδας


Διαβάσαμε και σας προτείνουμε.....

(από τη φιλόλογο Λιάνα Περράκη)



Ισίδωρος Ζουργός,  Στη σκιά της πεταλούδας

Ένας άντρας και μια γυναίκα εγκλωβίζονται στο ασανσέρ ενός δημόσιου κτηρίου, παραμονές Δεκαπενταύγουστου. Αποκλείονται εκεί για τρεις μέρες (καθώς το κτήριο αδειάζει λόγω της αργίας) χωρίς να μπορούν να ειδοποιήσουν κανέναν. Παρακολουθούμε τις αντιδράσεις τους, τα συναισθήματά τους, τη γνωριμία τους, τη σχέση τους. Παράλληλα, αρχίζει ο καθένας να εξιστορεί την οικογενειακή του ιστορία, από προπάππου προς πάππο . Μ’ αυτό το τέχνασμα, βλέπουμε να «εγκιβωτίζονται» πολλές διαφορετικές ιστορίες. Αυτό έχει ιδιαίτερο ενδιαφέρον γιατί διατρέχουμε μια καυτή ιστορική περίοδο ενός περίπου αιώνα στη Μακεδονία. Πρόκειται για ένα βιβλίο με πρωτότυπη δομή και αφήγηση, άριστη χρήση της γλώσσας γραμμένο από έναν πολλά υποσχόμενο συγγραφέα.

Ισμήνη Καπάνταη, Οχτώ φορές το δαχτυλίδι

Διαβάσαμε και σας προτείνουμε.....
(από τη φιλόλογο Λιάνα Περράκη)

Ισμήνη Καπάνταη, Οχτώ φορές το δαχτυλίδι




Τα διηγήματα του βιβλίου διαδραματίζονται σε διάφορα μέρη της Ελλάδας στα χρόνια της Τουρκοκρατίας, από το 1466, που ξεκινάει η πρώτη ιστορία, μέχρι τη Μικρασιατική καταστροφή του 1922. Η τελευταία ιστορία, και η πιο πρόσφατη, λαμβάνει χώρα στην Κύπρο. Συνδετικό στοιχείο των διηγημάτων αυτών είναι ένα δαχτυλίδι που περνά από χέρι σε χέρι με το πέρασμα των χρόνων.


Κάθε μια από τις ιστορίες είναι ξεχωριστή και με απόλυτα ρεαλιστικές περιγραφές. Παρόλο που το βιβλίο δεν είναι ιστορικό, μπορούμε να δούμε πώς ζούσαν εκείνα τα χρόνια οι Έλληνες και πώς αγωνίζονταν για την Ελευθερία τους.

Claude Mossé, Έγκλημα στην αρχαία αγορά

Διαβάσαμε και σας προτείνουμε.....
(από τη φιλόλογο Λιάνα Περράκη)



Claude Mossé, Έγκλημα στην αρχαία αγορά

Αθήνα 349 π.Χ. Την τελευταία μέρα των Μεγάλων Διονυσίων ένα σκάνδαλο ξεσπά στους πρόποδες της Ακροπόλεως. Μπροστά στους θεατές των δραματικών αγώνων, ο πλούσιος Μειδίας χαστουκίζει τον ήδη γνωστό για τις θέσεις του κατά του Βασιλιά Φιλίππου, Δημοσθένη. Το βράδυ, στην Αγορά, όλοι σχολιάζουν με πάθος το συμβάν, ειδικά μέσα στο κατάστημα του αργυροχρυσοχόου Παμμένη που είχε ετοιμάσει τα χρυσά στεφάνια της γιορτής. Την επομένη, στο ίδιο κατάστημα, ανακαλύπτεται το πτώμα του νεαρού Νικόστρατου, ενός απ' αυτούς που είχαν εκφράσει με σφοδρότητα την αποδοκιμασία τους κατά του Μειδία, δηλώνοντας έτοιμοι να υπερασπιστούν τον Δημοσθένη. Ο Αριστοκλής, ξάδελφος του θύματος, καλείται να εξιχνιάσει το έγκλημα.
Το ''Έγκλημα στην Αρχαία Αγορά'', γραμμένο από τη διάσημη ιστορικό Claude Mossé, είναι ένα απολαυστικό μάθημα ιστορίας που μας εισάγει στην καθημερινή ζωή της Αθήνας: από τον κοσμοπολίτικο Πειραιά στην εκκλησία του δήμου, από τις παλαίστρες στα μεταλλεία του Λαυρίου, από τον Αριστοτέλη στον Πραξιτέλη. Είναι όμως ταυτόχρονα και ένα εξαιρετικό αστυνομικό μυθιστόρημα.

Τζώρτζ Όργουελ, Η φάρμα των ζώων

Διαβάσαμε και σας προτείνουμε.....
(από τη φιλόλογο Λιάνα Περράκη)



Τζώρτζ Όργουελ,  Η φάρμα των ζώων

Ο Βρετανός Τζ. Όργουελ είναι από τους καλύτερους πολιτικούς συγγραφείς. Διάσημα μυθιστορήματά του, πέρα από τη «Φάρμα των ζώων», είναι το «1984» και το «Πεθαίνοντας στην Καταλωνία». Με τη «Φάρμα των ζώων» ο συγγραφέας ασκεί κριτική στα ολοκληρωτικά καθεστώτα και κυρίως στο σταλινικό καθεστώς που επιβλήθηκε στη Σοβιετική Ένωση. Για να κάνει κατανοητό τον τρόπο λειτουργίας αυτών των καθεστώτων ο Όργουελ χρησιμοποιεί την αλληγορία, διηγείται δηλαδή όσα συμβαίνουν σε ένα αγγλικό αγρόκτημα. Τα ζώα του αγροκτήματος επαναστατούν ενάντια στην καταπίεση και την εκμετάλλευση του ιδιοκτήτη κ. Τζόουνς. Τη διοίκηση αναλαμβάνουν τα γουρούνια που δείχνουν εξυπνότερα και πιο μορφωμένα. Με το σύνθημα «όλα τα ζώα είναι ίσα» τα ζώα αρχίζουν να εργάζονται όλο και σκληρότερα οραματιζόμενα μια δικαιότερη κοινωνία χωρίς την ανθρώπινη καταπίεση. Θα επιτευχθεί όμως αυτό και, αν όχι, γιατί; Αυτό μένει στον αναγνώστη να το ανακαλύψει.

Δημήτρης Χατζής, Το τέλος της μικρής μας πόλης


Διαβάσαμε και σας προτείνουμε.....

(από τη φιλόλογο Λιάνα Περράκη)

Δημήτρης Χατζής,  Tο τέλος της μικρής μας πόλης

Το τέλος της μικρής μας πόλης είναι μία συλλογή διηγημάτων του Δ. Χατζή. Αποτελείται από τα επτά αφηγήματα, που όλα εκτυλίσσονται στην ιδιαίτερη πατρίδα του συγγραφέα, τα Γιάννενα. Σύμφωνα με τον Λίνο Πολίτη, κοινός παρονομαστής και των επτά διηγημάτων είναι ότι περιγράφουν « κυρίως έναν κόσμο που φθίνει, επειδή έχουν αλλάξει οι οικονομικές και οι κοινωνικές συνθήκες». Ο συγγραφέας επικεντρώνεται στον αντίκτυπο που έχουν οι κοινωνικοί και οικονομικοί μετασχηματισμοί στους κεντρικούς χαρακτήρες των διηγημάτων του. Έτσι στον Σιούλα τον ταμπάκο βλέπουμε το πώς βιώνει ο ήρωας την οικονομική παρακμή του σιναφιού των ταμπάκων της πόλης, όταν με την εισβολή της μηχανής αλλάζει ο τρόπος κατεργασίας των δερμάτων. Στον Σαμπεθάι Καμπιλή μαθαίνουμε την ιστορία της εβραϊκής κοινότητας των Ιωαννίνων, που αφανίστηκε από τους Γερμανούς στη διάρκεια της κατοχής, αλλά και ερχόμαστε αντιμέτωποι με ζητήματα όπως ο κοινωνικός αποκλεισμός και η διαχείριση της διαφορετικότητας του άλλου. Στη Μαργαρίτα Περδικάρη παρακολουθούμε την κεντρική ηρωίδα να μετασχηματίζεται από νεαρή καλής οικογενείας, μεγαλωμένη σε υπερπροστατευτικό περιβάλλον σε ηρωίδα της αντίστασης κατά των Γερμανών. Ενώ στη Διαθήκη του καθηγητή το θέμα που μελετάται είναι η επίδραση μιας φήμης που έρχεται να ταράξει τα «στεκούμενα νερά» της επαρχιακής πόλης. Πρόκειται για ένα καλογραμμένο βιβλίο που συγκινεί τον αναγνώστη με το βάθος των χαρακτήρων του, τους κοινωνικούς προβληματισμούς του αλλά και τον φέρνει σε επαφή με τη ζωή στη χώρα μας στο πρώτο μισό του 20ου αιώνα.